ሳይንስን ቴክኖሎጅን – Habeshaa Entertainment

ሬድዮኣክቲቭን ሓደገኛነቱን

Habeshaa Ent. — Sat, 19 Jun 2021 14:28:57 +0000

ሬድዮኣክቲቪቲ ብ1895 ብፈረንሳዊ ስነ-ፍልጠተኛ ሄንሪ ባክኲረል እዩ ተረኺቡ፣ ሬድዮኣኪቲቭ ዝበሃሉ ባእታት ሓያል ጨረርታ ዝጸርጉ እዮም፣ ንህይወታwያን ክቐትሉ ይኽእሉ። ግን ከኣ ዓቢ ጥቕሚ ኣለዎም፣ ኣልፋ። ቤታን ጋማን ተባሂሎም ድማ ኣብ ሰለስተ ይኽፈሉ፣ መጀመርታ ምስ ተረኽቡ እንታይ ምኻኖም ዝፈልጥ ኣይነበረን፣ ኣብኡ እንከለው ኣልፋ። ቤታን ጋማን ኢሎም ሰምየሞም፣ እዞም ጨረርታት ካብ ሬድዮኣክቲቭ ጸሪጎም ብሓያል ፍጥነት እዮም ዝጓዓዙ፣ ኣልፋን ቤታን ኤለክትሪካዊ ቻርጅ ዘለዎም እዮም፣ ኣብ ወሃዮ ዝዀነ ህይወታዊ እንተ በጺሖም ክቐትሉዎ ወይ ከዕንውዎ ይኽእሉ፣ ልዑል ዓቐን ናይዚ ጨረርታ ልክዕ ከም ጓህሪ ኰይኑ ንዙሓት ወሃዮታት ክቐትል ይኽእል፣ ጸርጊ ኣልፋ ግን ብቐሊሉ

ሕማም ረሲዕ ብመርመራ ደም ከለልይዎ ዝኸኣሉ ተመራመርቲ

Habeshaa Ent. — Tue, 14 Jul 2020 09:56:21 +0000

ኣመሪካውያን ተመራመርቲ ኣብ ሰባት መርመራ ደም ብምግባር ጥራይ ሕማም ረሲዕ ከለልይዎ ከምዝኸኣሉ ቢቢሲ ንመጽሄት ኔቸር መዲስን ብምጥቃስ ሓቢሩ። ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ እቶም ተመራመርቲ ኣብ ደም ዝርከቡ 10 ስብሓዊ ንጥረ ነገር ብምምርማር፡ ሓደ ሰብ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ብሕማም ረሲዕ ክጥቃዕ ዝኽእልን ዘይክእልን ምዃኑ ክፈልጥዎ ይኽእሉ። ውጽኢት ናይቲ ሓድሽ ኣገባብ መርመራ 90 ሚእታዊት ቅኑዕ ምዃኑ’ውን ተገሊጹ’ሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓለም ብሕማም ረሲዕ ናይ ዝተጠቕዑ ሰባት 44 ሚልዮን ከምዝበጽሑን ኣብ 2050 እቲ ኣሃዝ ብሰለስተ ዕጽፊ ከምዝዓብን ጸብጻባት ሕክምና የመልክቱ።
ሕማም ረሲዕ ክገሃድ ቅድሚ ምጅማሩ፡ ንሓንጎል ግዳይ ንልዕሊ 10 ዓመት ከምዘጥቅዕ’ዮም ተመራመርቲ ዝገልጹ። እቲ ሕማም ምስተጋህደ ዝግበር ፍወሳ ኣድማዒ ከምዘይኮነ ድማ የረድኡ። ስለዚ ኣቐዲሙ ዝንጸር ህላወ ናይቲ ሕማም፡ ኣብ ኣገባብ ፍወሳኡ እወታዊ ውጽኢት ከምዝህልዎ’ዮም ኣባላት ጆርጅታውን ዩኒቨርሲቲ ዘረድኡ። ኣብ ሕማም ረሲዕ ኣቐዲምካ ዝግበር ኣገባብ ፍወሳ ኣድማዒ ውጽኢት ከምዝህልዎ ብምጥቃስ ድማ እዚ ሓድሽ ርኽበት ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝህልዎ ይገልጹ። ግኑን ዓይነት ሕማም ረሲዕ ማለት እቲ 62 ሚእታዊት ‘ኣልዛይመርስ’ ዝተባህለ’ኳ እንተኾነ፡ ዓይነታት’ቲ ሕማም ሚእቲ ከምዝበጽሕ ክኢላታት ይጠቕሱ። ኣብ ሓንጎል ግዳይ ብብዝሒ ዋህዮታት ክሞቱ ኣብ ዝጀመርሉ እዋን ሕማም ረሲዕ ክገሃድ ይኽእል። እቲ ፈውሲ ዘይብሉ ሕማም ምስ ግዜ እናገደደ ዝኸይድ ኮይኑ፡ ንናይ ቋንቋ፡ ናይ ምርዳእ፡ ናይ ምልላይን ምዝካርን ክእለት ዘጥፍእ’ዩ።

ፍልልይ ኮኾብን ፕላኔትን

Habeshaa Ent. — Mon, 13 Jul 2020 14:19:43 +0000

ኣብ ግዜ ምሸት ንሰማይ ኣንቃሪርና እንተጠሚትና ክሳብ 2 ሽሕ ዝዀኑ ከዋኽብቲ ብዓይንና ክንርኢ ንኽእል። ኣብ ሰማያት ምድሪ ብዓይኒ ክርኣዩ ዝኽእሉ ካብ 5 ሽሕ ክሳብ 6 ሽሕ ዝብዝሖም ከዋኽብቲ ኣለዉ። ‘ተለስኮፕ’ ዝተባህለ ኣብ ርሑቕ ንዘለዉ ነገራት ኣቕሪቡ ዘርኢ መሳርሒ እንተተጠቒምና ግን ሚልዮናት ከዋኽብቲ ክንርኢ ንኽእል። ኮኾብ ኣዝዩ ገዚፍ ናይ ኩዑሶ ቅርጺ ዘለዎ ኰይኑ፡ ኣብ ህዋ ካብን ናብን ይወናጨፍ። ኩሎም ከዋኽብቲ ብውዑያት ጋዛት ዝቖሙ’ዮም። ሃይድሮጅንን (H) ሄልዩምን (He) ዝተባህሉ ጋዛት ከኣ የቑሙዎም። ከዋኽብቲ ናይ ገዛእ ርእሶም ብርሃን ኣለዎም። ጸሓይ ሓንቲ ካብ ከዋኽብቲ’ያ። ፕላኔታት ግን ካብ ከዋኽብቲ ዝተፈልዩ እዮም። ካብ ከዋኽብቲ ኣዝዮም ይንእሱን ይደርቁን። ናይ ገዛእ ርእሶም ብርሃን የብሎምን። ምኽንያቱ ከም ናይ ከዋኽብቲ ብርቱዕ ዋዒ ኣብ ውሽጦም የብሎምን። ኣብ ጥቓኦም ናይ ዘሎ ኮኾብ ብርሃን ተጠቒሞም’ዮም ዘንጸባርቑ። እዛ ንነብረላ ምድሪ ሓንቲ ካብ ፕለኔታት’ያ።

ኣብ መኪና ዝርከብ ታኮሜተር ብኸመይ’ዩ ዝሰርሕ

Habeshaa Ent. — Sat, 11 Jul 2020 14:52:54 +0000

ታኮሜተር ብደገ ክትርእዮ እንከለኻ፡ ብስልኪ ዝተጠቕለለ ማግኔት’ዩ ዝመስል። ብቐንዱ ግን፡ ምስ’ቲ ሞቶረ ክትንስእ እንከሎ ዝንቀሳቐስ ሰናን ዕንክሊል ኣካል ሞቶረ
ተተሓሒዙ ዝርከብ ናይ ኤለትሪክ ጀነሬይተር’ዩ። እቲ መጋዝ መሰል ስኒ ዘለዎ ዕንክሊል ንባዕሉ ካብ ጽሩይ ሓጺን ዝተሰርሐ ኮይኑ፡ ኣስናኑ ናብ’ቲ ቀዋሚ ማግኔት ጊቦም ክዞሩ እንከለዉ ንግዜኡ ማግኔታዊ ጠባይ ክሕዙ ግድን’ዩ። እዞም ኣስናን እዚኣቶም ካብ’ቲ ቀዋሚ ማግኔት ክርሕቁ እንከለዉ ድማ ሒዞሞ ዝጸንሑ ማግኔታዊ ጠባይ ከም ዝስእኑዎ ርዱእ’ዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ናይ ምልጋብን ምፍንታትን መስርሕ እምበኣር፡ ንቕርጽን ጽልዋን (Strength) ናይ’ቲ ኣብ ዙርያ ማግኔት ዘሎ ማግኔታዊ ሜዳ (Magnetic Field) ክለዋውጡዎ ባህርያዊ’ዩ።

ተለዋዋጢ ማግኔታዊ ሜዳ ብግደኡ ኤለትሪካዊ ሜዳ ስለዘፍሪ፡ ምንቅስቓስ ናይ’ቲ መጋዝ-መሰል ኣስናን ኣብ ዙርያ’ቲ ማግኔት ኤለትሪካዊ ሜዳ ንኽፍጠር’ዩ ዝድርኽ። እዚ ኤለትሪካዊ ሜዳ ብግደኡ፡ ነቶም ኣብ’ቲ ማግኔት ተጠቕሊሉ ዘሎ ስልኪ ዝርከቡ ተንቀሳቐስቲ ኤለትሪካዊ ምልኣታት (Charges) ጸቕጢ ይገብረሎም’ሞ ኤለትሪክ ከም ዘመንጩ ይገብሩ። ኣብ’ቲ ጥቕላል ስልኪ ተፈጢሩ ዘሎ ዋሕዚ ኤለትሪክ ከኣ ምስ ምልጋብን ምፍንታትን ናይ’ቲ ኣስናን (ካብ’ቲ ማግኔት ምዃኑ’ዩ) ኣንፈት ዋሕዙ ብኡ መጠን’ዩ ዝለዋወጥ። ኣብ መወዳእታ፡ ቅልጣፈ ምንቅስቓስ ኣስናን ክውስኽ እንከሎ፡ ብርተዐ ናይ’ቲ ማግኔታዊ ሜዳ ስለዝውስኽ፡ እቲ ዘመንጭዎ ኤለክትሪካዊ ምልኣት እናለዓለ’ዩ ዝኸይድ። ስለ’ዚ ታኮሜተር፡ ኣብ ድግግም ምልውዋጥ ኣንፈት ዋሕዚ ኤለትሪክ ተመርኲሱ፡ ሞቶረ ብኽንደይ ዝኣክል ፍጥነት ይዘውር ከምዘሎ’ዩ ዝሕብረና።