– ዘይምትኳርን ብዝሒ ምስጋልን

– ምጭናቕን ዋሕዲ ድቃስን – ስሩዕን ዝተመጣጠነ መግቢ ዘይምዝውታርን

– ሕሉፍ ሻቕሎት፡ ፍርሒ፡ ተስፋ ምቑራጽን ምርባጽን እዮም። ደረጃ ምርሳዕና ንምውሓድ ሓገዝቲ ዝዀኑ ነጥብታት’ውን ዘርዚሮም ኣለዉ፦

– እኹል ሰዓታት ምድቃስን ምዕራፍን። ምኽንያቱ፡ ድቃስ ዘይምጽጋብ ንክፍሊ ምዝካር ሓንጐልና ስለዘዳኽም።

– ካብ ሕልኽላኻትን ግርጭትን ምርሓቕ።

– ቅብኣትን ስብሕን ዘለዎ መግቢ ብብዝሒ ዘይምምጋብ።

– ካብ መነቓቕሕን መደቀስን ከኒናታት ምርሓቕ። እዚ ዓይነት ከኒናታት ንሓንጐልና ብዘይፍቓዱ ከምዝባራበርን ከምዝድቅስን ስለዝገብሮ።

– ኣብ እዋን ቀትሪ እኹል ዕረፍቲ ምርካብ፡ ህዱእ ናይ ስራሕ ሃዋህው ምህላውን ንሓንጐልና ህድኣት ፈጢሩ ድሙቕ ፍጻሜታት ንኽምዝግብ የኽእሎ።

ቁርሲ ምሕሳም፡-

ንግሆ ቁርሲ ዘይተዘውትር እንተዄንካ፡ ሓንጐልካ ብመንገዲ ህዋሳት ደምካ ክረኽቦ ዝኽእል መጠን ሽኮር ይውሕድ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ንጥፈት ሓንጐልካ ይንኪ።

እኹል ድቃስ ዘይምርካብ፦

 ኣእምሮና ካብ ጭንቀትን ድኻምን ናጻ ክኸውን ዝገብሮ ድቃስ’ዩ። ኣብ መዓልቲ፡ እቲ ከተዕርፈሉ/ ክትድቅሰሉ ዝግበኣካ ግዜ ከይደቀስካ ተሕልፎ እንተዄንካ፡ ካብቲ ወትሩ እትድቅሰሉ እዋን ኣሕሊፍካ ክትድቅስ እንተፈቲንካ ወይ’ውን ዘይለመድካዮ ኣደቓቕሳ ተጠቂምካ ክትድቅስ እንተፈቲንካ፡ ጥዕናኡ ዝተማልአ ሓንጐል ክህልወካ ኣይትጸበ።

ትም ናይ ምባል (ዘይምዝራብ) ኣመል ምዝውታር፡-

ብዙሕ ከይተዛረብካ ኣፍካ ዓጺኻ ናይ ምስማዕን ምዕዛብን ኣመል እንተሃልዩካ፡ ንሓንጐልካ ጽቡቕ ስለ ዘይኰነ፡ ነቲ ዝጸንሓካ ልምዲ ክትቅይሮ ፈትን። ኣብ ዝተፈላለዩ መሃርትን ኣዘናጋዕትን ዝዀኑ ዕላላት እናተሳተፍካ ዘለካ ፍልጠት ከተካፍል ምፍታን ንሓንጐልካ ምውስዋስ/ ምንቅስቓስ/ ከም ማለት ምዃኑ’ዮም ሰብ ሞያ ጥዕና ዝመኽሩ።

ርእስኻ ሸፊንካ ምድቃስ፡-

ርእስኻ ኣብ ውሽጢ ኮበርታ ኣእቲኻ ምድቃስ ማለት ውሑድ ኦክስጅን ትረክብ ኣለኻ ማለት’ዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ሓንጐልካ ኣብ ክንዲ ንጹህ ኣየር ዝተበከለ ኣየር ንኽረክብ ተቃልዖ ኣለኻ። እዚ ልምዲ ንሓጐልካ ጎዳኢ ምዃኑ ክትዝንግዕ ኣይግባእን።

ተመራማሪ ምዃን፡-

ምሕሳብ/ ምምርማር/ ሓደ ካብ’ቶም ዝበለጹ፡ ሓንጐልና ንኽወሳወስ/ንኽነጥፍ/ ዝሕግዙ ኣገባባት’ዩ። ስለዚ፡ ኣብ ዝዀነ ምሕሳብ ዘድልዮ ስራሓት ተዋፊርካ ሓንጐልካ ከምዝነጥፍን ከምዝንቀሳቐስን ምግባር ተመራጺ’ዩ።

ሓሚምካ ወይ ደኺምካ እንከለኻ ክትሰርሕ ወይ ከተጽንዕ ምፍታን፡-

ድኻም ወይ’ውን ጥዕናኻ ሕማቕ ኣብ ዝስመዓካ እዋን፡ ሓንጐልካ ንኸጽንዕን ንኽሰርሕን ክትድርኾ ምፍታን፡ መሊስካ ናብ ጭንቀት ተምርሖ ኣለኻ ማለት ስለዝዀነ፡ ነቲ ልምዲ ከተቋርጾ ምፍታን ተመራጺ’ዩ።

ተወርሶ፡ ከሚካላዊ ዘይሚዛናውነት ኣብ ኣእምሮን ብርቱዕ ጭንቀትን ነቲ ኩነታት ካብ ዘጋድዱ ረቛሒታት እዮም። ምልክታት ጸቕጢ ዝኸዱን ዝመጹን’ዮም። ጸቕጢ ኩሉ ግዜ፡ ብዝተሓዋወሰ ስምዒት ናይ ምሕዛን ወይ ምቕዛን ዝጅምር ኰይኑ፡ ምስ ግዜ እናበርትዐ ይኸይድ። እዚ ሕማም ክጅምረና እንከሎ፡ ድቃስ ክኣብየና ወይ ካብ ንቡር ንላዕሊ ክንድቅስ ንኽእል። ምቅይያር ባህርያት ኣመጋግባ፡ ተስፋ ምቑራጽ፡ ትሑት-ነብሰ ክብሪ ምህላው፡ ረሸሽ ምባል፡ ምስ ሰባት ገርጨውጨው ምባል፡ ሽቐልቀል ምባል፡ ተገዳስነት ምጉዳል፡ ትሑት ድሌት ጾታዊ ርክብ ምህላው፡ ትሑት ኣተኩሮ ኣብ ጉዳያት ወዘተ፡ ኣብ መብዛሕትኦም ዝኽሰቱ ምልክታት ክዀኑ እንከለዉ፡ ፈተነ ነብሰ-ቅትለት እቲ ዝኸፍአ ምልክት ጸቕጢ ምዃኑ ሰብ ሞያ ሕክምና ይገልጹ።

ብክቱር ጸቕጢ ዝሳቐዩ ሰባት ብውሕዱ-ክልተ ካብዞም ኣቐዲሞም ዝተጠቕሱ ምልክታት ንክልተ ዓመት ወይ ልዕሊኡ ከርእዩ ይኽእሉ። ውጡር ጸቕጢ ዘለዎም ሰባት ብዛዕባ ነብሶም ኮነ ካልኦት እወታዊ ኣተሓሳስባ የብሎምን። ሕማም ጸቕጢ፡ መድሃኒትን ምኽርን ሓዊስና ክንፍውሶ ንኽእል። መድሃኒት ነቲ ኣብ ኣእምሮና ዘጋጥም ከሚካላዊ ዘይሚዛናውነት ንምፍዋስ ክንጥቀመሉ ከለና፡ ምኽሪ ድማ፡ ኣብ ህይወትና ንዘጋጥሙና ውልቃዊ ጉዳያት እወታዊ መረዳእታ ክህልወና ይሕግዘና። ብዙሓት ሰባት ጸቕጢ ኣብ ዝስምዖም ግዜ፡ ሕማሞም ክሓብኡ ክብሉ እቲ ዝግባእ ክንክን ኣይረኽቡን።

ጸቕጢ ኣብ ዝስምዓና ግዜ ናብ ሓኪም ብምኻድ፡ ዝተዋህበና ምኽርን ዝተኣዘዘልና መድሃኒትን ብግቡእ ክንወስድ ይግባእ። ዋላ’ውን እቲ መድሃኒት ድሕሪ ምውሳድና ዝሓሸና ኰይኑ እንተተሰምዓና፡ ብዘይ ትእዛዝ ሓኪም ከነቋርጽ ኣይግባእን። ተወሳኺ፡ ብምኽርን ሓሳባትን ክሕግዙና ምስ ዝኽእሉ ሞያውያን ወይ ኣዕሩኽ ምምሕዛው እውን ካልእ ኣድማዒ ፍወሳ’ዩ። ብቕንዕና ከማኽሩኻ ምስ ዝኽእሉ ሰባት ምቕራብ፡ እወታዊ ባህሪ ከተማዕብልን፡ ንጸገማትካ ኰነ ህይወትካ ብሓድሽ ኣገባብ ክትገጥሞምን፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ካብ ጸቕጢ ናጻ ክትከውን ሓጋዚ ኣበርክቶ ኣለዎ። ስለዚ፡ ምልክታት ጸቕጢ ብግቡእ ምስትውዓልን ንምቁጽጻሮምን ስጉምቲ ምውሳድን ብጥዕናኻ ንምቕጻል ብቐዳምነት ክንወስዶም ዘለና ስጉምታት’ዮም። እንምገቦ ዓይነት መግቢ፡ እንድቅሶ ንውሓት ግዜ፡ እንገብሮ ምንቅስቓሳት ንዘለና ጸቕጢ ኣብ ምቅላል ዘለዎም ኣድማዒ ተራ’ውን ክንዝንግዖ የብልናን።

ልዕሊ 10 ደቓይቕ ሓለፈ። ሕጂ’ውን እቲ ሰብኣይ፡ “እሂ ሕጂኸ ንኺድዶ?” በላ ብዓቕሊ ንመሊሳ ጓሉ። “10 ደቒቕ ጥራይ ባባ፡ በቃ ሽዑ ንኸይድ” እንደገና ለመነት መሊሳ። “ሕራይ” በላ ኣቦኣ ብፍሽኽታ። ነዚ ትዕዘብ ዝነበረት ሰበይቲ ድማ፡ “ናይ ብሓቂ ዓቃል ኣቦ ኢኻ!” ብምባል ነቲ ሰብኣይ ኣድነቐቶ። እቲ ሰብኣይ ብወገኑ ከምዚ ክብል መለሰላ፤ “ርኢኺ ኣሎኺ፡ ንቶሚ ምዕባይ ሓዋ ነዛ ጓለይ፡ ዓሚ ኣብ’ዚ ከባቢ ብሽክሌታ እናዘወረ እንከሎ’ዩ ሓደ ሰኽራም መራሕ መኪና ገጭዩ ቀቲሉዎ። ካብ ኩሉ ዘሕዝነኒ ምስ ቶሚ ወደይ ዝኣክል ግዜ ዘይምሕላፈይ’ዩ። ምስ ቶሚ ወደይ 10 ደቒቕ ንኸሕልፍ፡ ዝተሓተትኩዎ ምኸፈልኩ። ደጊም ኣብ ልዕሊ መሊሳ ጓለይ ተመሳሳሊ ጌጋ ከይፍጽም ምሒለ’የ። መሊሳ፡ ብሽክሌታኣ ንኽትዝውር ተወሳኺ 10 ደቓይቕ ከም እተዋህባ’ያ ትሓስቦ ዘላ። እቲ ሓቂ ግን፡ ጓለይ ብሓጎስ ክትጻወት ንኽርእያ ኣነ’የ ናይ 10 ደቓይቕ ዕድል ዝረኸብኩ።” ሂወት ማለት ቀዳምነታትካ ምስራዕ’ዩ። ስድራኻ ድማ ልዕሊ ኩሎም ቀዳምነታትካ ዝስርዑ ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነት’ዮም። ስለ’ዚ ምስ’ቶም እተፍቅሮም ስድራኻ ዝከኣለካ ግዜ ኣሕልፍ።

– 80% ካብ ጠቕላላ ደቂ ተባዕትዮ። ክቱር ፍቕሪ ተለቭዥንን ፊልምን ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ኣዝየን ከምዘጽልእኦም ይንገር። በዚ ድማ ኣብ ምክትታል ተለቪዥንን ፊልምን ብዙሕ ተገዳስነት ዘይብላ ጓል ዝለዓለ ጠለብ ኣለዋ።

– ብዙሕ ግዜ ብስልኪ (ተለፎን) ምዕላል እተዘውትር ጓል ብዘመናውያን ደቂ ተባዕትዮ ከም ሓንቲ ወረኛ’ያ
እትቑጸር። ብመሰረት ዝተረኽበ መጽናዕቲ። 78.2 ሚእታዊት ካብ ደቂ ተባዕትዮ። ብዙሕ ግዜ ምስ ተሌፎን እትውዕል መጻምድቲ ኣዝያ ከምእተሕርቖም ይሕብሩ።

– ደቂ ተባዕትዮ ዋላ’ኳ ስፖርት እትፈቱ ጓል ኣዝያ ትስሕቦም እንተኾነት። ነቲ ጸወታ’ምበር ንስፖርተኛታት ክትፈቱ ኣይወሓጠሎምን’ዩ። በዚ ድማ ብስፖርት እምበር ብስፖርተኛታት እትማረኽ ጓል ኣይመርጹን።

‘ ተውህቦ ሰባት እቲ ቀንዲ መሰረት’ዩ፣ ሽሕ ግዜ ድሌት ናይ ዝኾነ ሞያ ይሃልዎ፣ ተውህቦ ኣዝዩ ወሳኒ ነገር’ዩ’ ብምባል መርገጺኡ የነጽር ጸሓፊን መምህርን ቻርለስ። ብተወሳኺ ፕሮፌሰር ቻርለስ ድሌት ወዲ ሰብ ብኣካባብያዊ ጽልዋ ዝመጽኡ ብምዃኖም መበቆላውነቱ ኣጠራጣሪ ምዃኑ የረድእ። እዚ ሓሳብ ንብዙሓት ዘማጎተ ኮይኑ ብዙሓት መማህራን ስነ ልቦና ኣብ ኣንጻር ርእይቶ ዝረዓሙ ኮይኖም፣ ሰባት ዝያዳ ተውህቦና፣ ኣብ ድሌትና ከምእንምርኮስ’ዮም ዝምድሩ። “ ዝኾነ ሰብ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ብዝሓድሮ ድሌትን ተመስጦን’ዩ እንታይነቱ ዘግህድ’” ብምባል ሓሳቦም ዘቕረቡ እቶም ድሌትካ ምፍላጥ ወሳኒ ምዃኑ ዝገልጹ ሰብ ሞያ ልቦና እዮም።