***

ህይወትና ከምቲ ውቅያኖስ እያ፣ እቶም ኵሉ ሳዕ እንገብሮም ፈተነታት ከኣ ኣካል ናይ ህይወትና እዮም፣ ክዀነልና ኢልና ንጽዕር፣ ጽዒርና ዘይንዕወተሉ ግዜ ኣሎ፣ ዘይምዕዋትና ውድቀት ኣይኰነን፣ “ወዲቐ!” ኢሉ ምትንሳእ ዝኣቢ’ዩ ውዱቕ፣ ፈተነ መብልሒና እዩ፣ ብእኡ ንጽረብ። ብእኡ ንበስል። ብእኡ ብቑዓት ንኸውን፣ ኣብ ፈተና ምውዳቕ መወዳእታ ኣይኰነን፣ መጀመርታ ናይቲ ሓደ ድሒሩ ዝስዕብ ፈተና እዩ፣ ዓለም ከባብ እያ፣ እቲ መወዳእታ ዝመሰለና። መጀመርታ ኰይኑ ክጸንሕ ይኽእል እዩ፣ ከምኡ ድማ እቲ መጀመርታ ዝመስለና መወዳእታ ኰይኑ ክጸንሕ ይኽእል’ዩ፣

“ክሳብ’ታ ሰዓት ናይ ምፍልላይ እትመጽእ፡ ፍቕሪ ዕምቈቱ ኣይፍለጥን’ዩ።”
ከሊል ጂብራን

“ናይ ጽባሕ መጀመርታ ሎሚ’ምበር፡ ጽባሕ ኣይኰነትን።”
ጅን ፓወል

ልዕሊ 10 ደቓይቕ ሓለፈ። ሕጂ’ውን እቲ ሰብኣይ፡ “እሂ ሕጂኸ ንኺድዶ?” በላ ብዓቕሊ ንመሊሳ ጓሉ። “10 ደቒቕ ጥራይ ባባ፡ በቃ ሽዑ ንኸይድ” እንደገና ለመነት መሊሳ። “ሕራይ” በላ ኣቦኣ ብፍሽኽታ። ነዚ ትዕዘብ ዝነበረት ሰበይቲ ድማ፡ “ናይ ብሓቂ ዓቃል ኣቦ ኢኻ!” ብምባል ነቲ ሰብኣይ ኣድነቐቶ። እቲ ሰብኣይ ብወገኑ ከምዚ ክብል መለሰላ፤ “ርኢኺ ኣሎኺ፡ ንቶሚ ምዕባይ ሓዋ ነዛ ጓለይ፡ ዓሚ ኣብ’ዚ ከባቢ ብሽክሌታ እናዘወረ እንከሎ’ዩ ሓደ ሰኽራም መራሕ መኪና ገጭዩ ቀቲሉዎ። ካብ ኩሉ ዘሕዝነኒ ምስ ቶሚ ወደይ ዝኣክል ግዜ ዘይምሕላፈይ’ዩ። ምስ ቶሚ ወደይ 10 ደቒቕ ንኸሕልፍ፡ ዝተሓተትኩዎ ምኸፈልኩ። ደጊም ኣብ ልዕሊ መሊሳ ጓለይ ተመሳሳሊ ጌጋ ከይፍጽም ምሒለ’የ። መሊሳ፡ ብሽክሌታኣ ንኽትዝውር ተወሳኺ 10 ደቓይቕ ከም እተዋህባ’ያ ትሓስቦ ዘላ። እቲ ሓቂ ግን፡ ጓለይ ብሓጎስ ክትጻወት ንኽርእያ ኣነ’የ ናይ 10 ደቓይቕ ዕድል ዝረኸብኩ።” ሂወት ማለት ቀዳምነታትካ ምስራዕ’ዩ። ስድራኻ ድማ ልዕሊ ኩሎም ቀዳምነታትካ ዝስርዑ ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነት’ዮም። ስለ’ዚ ምስ’ቶም እተፍቅሮም ስድራኻ ዝከኣለካ ግዜ ኣሕልፍ።

– ቃል ኣብ እትኣትወሉ እዋን ጥንቃቐ ግበር። ንዝኣተኻዮ ቃል ድማ ብእምነት ተግብር።

– ብዛዕባ ካልኦት ሰባት ሕማቕ ንምዝራብ ኣይትጓየ። ኣይትሕመ። ኣብ ልዕሊ ሰባት ሕማቕ ኣይትሕሰብ።

– ምሕረት ንምግባር ተዳሎ። ሰባት ዝከኣሎም ክገብሩ ከምዝኽእሉ እመን።

– ንነዊሕ ጠምት። ንሰባት ብእዋናዊ ተግባሮም ኣይትፍረድ። ዓቕሊ ይሃልኻ።

– ብዛዕባ ሰባት ጽቡቕ ንምዝራብን ንምንኣድን ዕድል ኣብ ትረኽበሉ ኣጋጣሚ። ስቕታ ኣይትምረጽ። ናእዳኻን ኣድናቖትካን ብሓጎስ ግለጽ።

– ዝኾነ ሰብ ምስ ዝውንጅለካ። ብዛዕባ’ቲ ዝበለካ ነገር ሓቅነቱ ኣረጋግጽ። ቅኑዕ ኮይኑ እንተረኺብካዮ “ኣይትሓዘለይ” ንምባል ኣይትፍራሕ። ጌጋ እንተኾይኑ ድማ

ሓሪቕካ ዘየድሊ ነገራት ንምግባር ኣይተተሃወኽ። ግደፎ ምኽንያቱ ከከም ኣመጻጽኡ ባዕሉ ክኸይድ ስለዝኾነ።

– ኣካይዳኻን ስነ ምግባርካን ንእንታይነትካ ንኽምስክር ሕደጎ። ምኽንያቱ ሰብ ብቓላቱ ስለዘይምዘን።

– ቃል ኣብ እትኣትወሉ እዋን ጥንቃቐ ግበር። ንዝኣተኻዮ ቃል ድማ ብእምነት ተግብር።

– ብዛዕባ ካልኦት ሰባት ሕማቕ ንምዝራብ ኣይትጓየ። ኣይትሕመ። ኣብ ልዕሊ ሰባት ሕማቕ ኣይትሕሰብ።

– ምሕረት ንምግባር ተዳሎ። ሰባት ዝከኣሎም ክገብሩ ከምዝኽእሉ እመን።

– ንነዊሕ ጠምት። ንሰባት ብእዋናዊ ተግባሮም ኣይትፍረድ። ዓቕሊ ይሃልኻ።

– ብዛዕባ ሰባት ጽቡቕ ንምዝራብን ንምንኣድን ዕድል ኣብ ትረኽበሉ ኣጋጣሚ። ስቕታ ኣይትምረጽ። ናእዳኻን ኣድናቖትካን ብሓጎስ ግለጽ።

– ዝኾነ ሰብ ምስ ዝውንጅለካ። ብዛዕባ’ቲ ዝበለካ ነገር ሓቅነቱ ኣረጋግጽ። ቅኑዕ ኮይኑ እንተረኺብካዮ “ኣይትሓዘለይ” ንምባል ኣይትፍራሕ። ጌጋ እንተኾይኑ ድማ ሓሪቕካ ዘየድሊ ነገራት ንምግባር ኣይተተሃወኽ። ግደፎ ምኽንያቱ ከከም ኣመጻጽኡ ባዕሉ ክኸይድ ስለዝኾነ።

– ኣካይዳኻን ስነ ምግባርካን ንእንታይነትካ ንኽምስክር ሕደጎ። ምኽንያቱ ሰብ ብቓላቱ ስለዘይምዘን።

ይቕረ ምባል ኣዘውትር
ይቕረ ምባል ናይ ድኽመት ምልክት ዘይኮን፡ ናይ መንገዲ ዓወት እቲ ናይ መጀመርታ ስጉምቲ’ዩ’ሞ ይቕረ ምባልን ይቕሬታ ምቕባልን ኣዘውትር።

ኣሉታዊ ኣተሓሳስባን ስምዒትን ኣወግድ
ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ እቲ ቀዳማይን ቀንዲን ዕንቅፋት ምዕባለ እዩ። ብተመሳሳሊ ስምዒታትካ ወትሩ እወታውን ካብ ኣሉታዊ ወገን ዝወጸን ምስ ዝኸውን ትፍጽሞ ንጥፈታት ምስትውዓልካ ኣይጎድልን።

ገንዘብ ሓጎስ ክገዝእ ከምዘይክእል ዘክር
ብዙሓት ሰባት ሓጎስ ብገንዘብ ዝርከብ ይመስለና። እዚ ግን ሓቅነት የብሉን፡ ልክዕ’ዩ ገንዘብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነገር እኳ እንተኾነ ንሓጎስ ክገዝእ ግን ኣይክእልን’ዩ’ሞ ብገንዘብ ኣይትገዛእ።

ምሕዝነትን ሕዉስ ባህርያትን ኣማዕብል
ምስ ሰባት ምሕዝነት ምፍጣርን ሕውስ ምዃንን ብዙሕ ብልጫታት ኣለዎ። መኻፍልቲ ሽግርካ ዝኾነካ ዓርኪ ወይ መሓዛ ምውናንን ብሰባት ተደላዪ ምዃንን ናቱ ዝኾነ ሓጎስ ስለዘለዎ።

ግዜኻ ትርጉም ዘለዎምን ቅኑዕ መንገዲ ኣብ ዝእንፍቱን ነገራት ኣሕልፍ
ግዜ ወርቂ’ዩ፡ ግዜ ኣይጽበየካን’ዩ። እዚኦም ህይወትና ኣብ ዘለና ግዜ ብእንገብሮም ነገራት ትምራሕ ምዃና ዝሕብሩ ቃላት’ዮም። ኣብ ግዜኻ ዝዘራእካዮ ስለእትዓጽድ ንግዜኻ ኣብ ብሉጽን ጠቓሚ ኣብ ዝኾነን ንጥፈታት ኣወፍዮ።